Rượu Laphroaig 35 Năm Strong Characters Chapter 2

HHơn mười năm làm nghề rượu nhập khẩu, tôi đã chứng kiến không biết bao nhiêu lần cảnh một vị khách nhấp ngụm Laphroaig 10 năm đầu đời rồi nhăn mặt, bảo rằng nó có mùi thuốc sát trùng, mùi cồn i-ốt. Chính hãng cũng chẳng giấu điều đó, họ từng làm hẳn chiến dịch "Opinions Welcome", mời người uống nói thẳng cảm nhận, khen hay chê đều được. Laphroaig là thứ rượu của sự phân cực: hoặc yêu say đắm, hoặc đặt ly xuống và không quay lại.

Vậy điều gì xảy ra khi tinh thần dữ dội ấy được để yên trong thùng gỗ suốt 35 năm? Câu trả lời nằm trong chai rượu Laphroaig 35 năm vừa ra mắt cuối tháng 8 năm 2026: Laphroaig 35 Year Old Strong Characters Chapter 2. Và đây không chỉ là câu chuyện về rượu, mà còn là câu chuyện về một cậu bé mất cha khi chưa tròn mười một tuổi, người đã học được bài học lớn nhất của nghề chưng cất: sự kiên nhẫn.

Tên đầy đủ: Laphroaig 35 Year Old Strong Characters – Chapter 2 (Dugald Johnston)
Loại rượu: Islay Single Malt Scotch Whisky
Tuổi rượu: 35 năm
Nồng độ: 43,8% ABV
Dung tích: 700ml (bản phân phối tại Anh và châu Âu)
Thùng ủ: Hoàn toàn thùng gỗ sồi trắng Mỹ từng ủ bourbon
Số lượng: 5.500 chai trên toàn thế giới
Nhà chưng cất: Laphroaig, Port Ellen, đảo Islay, Scotland
Master Blender: Tiến sĩ Calum Fraser
Minh họa bao bì: Họa sĩ Bill Bragg
Thời điểm ra mắt: Cuối tháng 8/2026

Laphroaig được hai anh em Alexander và Donald Johnston dựng lên năm 1815 trên mảnh đất nông trại ở bờ biển phía nam đảo Islay. Năm 1836, Donald mua lại phần của anh trai và một mình điều hành nhà chưng cất. Nhưng năm 1847, bi kịch ập đến: Donald rơi vào một bể "burnt ale" đang sôi, tức phần dịch còn lại trong quá trình chưng cất, và qua đời. Khi ấy người con trai duy nhất còn sống của ông, Dugald, chỉ còn vài tháng nữa là tròn mười một tuổi.

Suốt khoảng mười năm sau đó, Laphroaig được giao cho Walter Graham, người quản lý nhà chưng cất Lagavulin ngay bên cạnh, cùng những người giám hộ trong gia đình vận hành. Còn Dugald thì lớn lên, âm thầm học từng công đoạn của nghề từ phía sau. Đến sinh nhật lần thứ 21 vào năm 1857, anh chính thức nhận quyền điều hành Laphroaig.

Bối cảnh lúc đó không hề dễ dàng. Islay giữa thế kỷ 19 trải qua nạn đói, kinh tế khó khăn và dân số sụt giảm khi nhiều gia đình rời đảo. Vậy mà trong khoảng hai mươi năm tiếp theo, Dugald đã giúp Laphroaig lớn mạnh cả về quy mô lẫn danh tiếng, nâng sản lượng lên gấp nhiều lần mà vẫn giữ nguyên tính cách của rượu. Ông mất năm 1877 khi mới ngoài bốn mươi tuổi. Hai con số 1847 và 1877 được in trên nhãn chai như dấu mốc của cả một đời người.

Người Việt mình có câu "có công mài sắt, có ngày nên kim". Câu chuyện của Dugald là sự chờ đợi có chủ đích: mười năm học việc để đổi lấy hai mươi năm dựng nghiệp. Và nhà Laphroaig đã chọn một chai rượu cũng được chờ đợi suốt 35 năm để kể lại câu chuyện ấy

Điều khiến tôi đặc biệt chú ý ở Chapter 2 là lựa chọn thùng ủ. Chapter 1 được ủ kết hợp giữa thùng bourbon gỗ sồi Mỹ và thùng hogshead gỗ sồi châu Âu tẩm sherry. Chapter 2 đi con đường ngược lại: 35 năm chỉ trong thùng gỗ sồi trắng Mỹ từng ủ bourbon, không có lớp "trang điểm" nào khác.

Trong nghề, tôi hay ví thùng sherry như chiếc áo choàng nhung, khoác lên rượu sắc hổ phách đậm, vị nho khô, mận chín. Rất đẹp, nhưng đôi khi che bớt gương mặt thật của tinh thần gốc. Thùng bourbon thì nhường sân khấu cho chính rượu, chỉ góp thêm chút vani, mật ong, trái cây vàng và độ mượt kem của gỗ sồi Mỹ. Với Laphroaig, gỗ sồi Mỹ từ lâu đã là "thùng nhà", chai 10 năm quen thuộc cũng được ủ theo hướng này. Vì thế một chai 35 năm ủ hoàn toàn trong thùng bourbon là cơ hội hiếm hoi để thấy tinh thần Laphroaig nguyên bản sau hơn ba thập kỷ.

Tiến sĩ Calum Fraser, Master Blender phụ trách mảng Scotch và Irish whiskey của Suntory Global Spirits, cho biết số thùng Laphroaig lâu năm còn lại rất ít, nên việc tạo ra chai 35 năm này với ông vừa là đặc ân vừa là trách nhiệm. Theo ông, kết quả là một Laphroaig mềm mại và nhiều sắc thái hơn, nhưng vẫn giữ trọn cá tính không thể nhầm lẫn. Theo quy định ghi tuổi của Scotch whisky, phần rượu trẻ nhất trong chai này đã nằm trong kho từ khoảng đầu thập niên 1990 trở về trước.

Nếu ví von bằng âm nhạc Việt, tôi sẽ nói Laphroaig 10 năm là tiếng trống trận, dồn dập, dội thẳng vào lồng ngực. Còn Laphroaig 35 năm, xét theo ghi chú nếm chính thức của nhà sản xuất, giống tiếng đàn bầu: vẫn là âm sắc ấy, nhưng ngân dài, uốn lượn và đầy dư âm.

Ở tầng hương, rượu mở đầu bằng vị ngọt, tiếp theo là mùi bánh ngọt vừa ra lò, táo và anh đào. Nhà Laphroaig so sánh hương này với bánh Bakewell hoặc crumble. Với độc giả Việt, Bakewell là loại bánh tart truyền thống của Anh gồm đế bánh bơ giòn, lớp mứt trái cây và nhân hạnh nhân bùi béo, còn crumble là táo nướng phủ vụn bánh bơ. Hãy hình dung mùi thơm từ một tiệm bánh kiểu Âu buổi sáng, và bạn đã chạm tới cánh cửa đầu tiên của chai rượu này.

Sang vị, khói than bùn quay trở lại, dễ chịu và đi trước, kèm gia vị trên đầu lưỡi. Cảm giác trong miệng mượt như kem, với chút nho khô thoảng phía sau. Trang chính thức của hãng còn nhắc đến những lớp trái cây nhiệt đới, điều khá thường gặp ở whisky ủ rất lâu trong thùng bourbon.

Hậu vị kéo dài với vị hồi, chút tê nhẹ như tiêu, rồi chậm rãi lùi về làn khói than bùn ban đầu. Chi tiết cuối cùng này nói lên tất cả: sau 35 năm, khói không biến mất, nó chỉ thôi la hét. Thời gian trong thùng gỗ làm dịu dần các hợp chất khói, nhường chỗ cho vị ngọt và trái cây, nhưng chữ ký của Laphroaig vẫn nằm ở cuối câu.

Cái tên tiếng Gaelic Laphroaig, đọc gần như "La-froi-g", thường được giải nghĩa là thung lũng đẹp bên vịnh rộng. Đây là một trong số ít nhà chưng cất Scotch còn duy trì sàn ủ mạch nha truyền thống, nơi lúa mạch được trải ra, đảo tay rồi sấy bằng khói than bùn, cung cấp một phần nguyên liệu cho nhà máy.

Lịch sử thương hiệu cũng giàu kịch tính như chính vị rượu. Thời kỳ Cấm rượu ở Mỹ, Ian Hunter, hậu duệ gia đình Johnston, đã đưa được Laphroaig vào thị trường này dưới danh nghĩa "rượu thuốc", nhờ chính cái mùi i-ốt khiến nhiều người e ngại. Sau khi ông mất năm 1954, nhà chưng cất được giao cho bà Bessie Williamson, một trong những người phụ nữ hiếm hoi điều hành nhà chưng cất Scotch thế kỷ 20. Năm 1994, Laphroaig nhận Royal Warrant từ Thái tử Charles khi đó, và cộng đồng Friends of Laphroaig cũng ra đời, nơi mỗi thành viên tượng trưng "sở hữu" một ô đất nhỏ trên đảo Islay. Theo chính hãng, bộ sưu tập Strong Characters được làm ra trước hết dành cho cộng đồng này.

Laphroaig mời họa sĩ minh họa người Anh từng đoạt giải Bill Bragg thực hiện phần hình ảnh cho Strong Characters. Ông dành thời gian trên đảo Islay để ký họa trước khi đặt bút. Những bức minh họa đen trắng kể câu chuyện của Dugald xuất hiện trên nhãn chai, hộp và cuốn sách nhỏ đi kèm. Với những ai đã sở hữu Chapter 1, đặt hai chai 33 năm và 35 năm cạnh nhau sẽ tạo thành hai trang liên tiếp của cùng một cuốn sách, cha trước, con sau.

Tôi khuyên bạn dùng ly tulip hoặc ly Glencairn, rót khoảng 20 đến 30ml, để rượu nghỉ mười đến mười lăm phút cho hương mở ra. Hãy uống nguyên chất trước, sau đó nếu muốn, thêm một hai giọt nước lọc ở nhiệt độ phòng. Tránh đá, vì nhiệt độ lạnh sẽ khóa lại những nốt hương đã mất 35 năm để hình thành. Về món ăn, bánh tart táo, sô-cô-la đen hay phô mai lâu năm sẽ nâng đỡ phần hương bánh nướng và trái cây. Nếu muốn một cú chạm rất Việt Nam, hàu nướng mỡ hành là gợi ý đáng thử, bởi rượu Islay và hải sản vốn là cặp đôi kinh điển.

Khí hậu nóng ẩm của Việt Nam đòi hỏi bảo quản cẩn thận hơn. Hãy để chai đứng thẳng, tránh ánh nắng và nguồn nhiệt, giữ nơi có nhiệt độ ổn định. Giữ nguyên hộp, sách đi kèm và giấy tờ mua hàng, vì với dòng sưu tầm, sự nguyên vẹn của bộ sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị về sau.